Pierwsza sesja psychoterapii — czego się spodziewać i czego nie musisz robić
Najczęstsze pytanie przed pierwszą sesją brzmi: „a co ja właściwie mam mówić?”. Zaraz za nim idzie obawa, że trzeba będzie od razu opowiedzieć całe życie, wrócić do dzieciństwa albo rozpłakać się przy obcej osobie.
Nic z tych rzeczy nie jest wymagane. Poniżej opisuję, jak zwykle wygląda pierwsze spotkanie — nie po to, żeby ustawić Cię w roli, tylko żeby zdjąć z tego napięcie.
Pierwsza sesja to nie terapia — to rozmowa o tym, czy terapia ma sens
Pierwsze spotkanie ma inny charakter niż kolejne. Nie zaczynamy pracy nad niczym. Sprawdzamy dwie rzeczy: co Cię przywiodło i czy ta konkretna forma pomocy jest tym, czego potrzebujesz.
Czasem odpowiedź brzmi „nie” — i to jest uczciwy wynik. Jeśli ktoś potrzebuje przede wszystkim konsultacji psychiatrycznej, leczenia uzależnienia w wyspecjalizowanym ośrodku albo wsparcia w sprawie mieszkaniowej, powiedzenie tego wprost jest częścią pracy terapeuty, a nie jej porażką.
O co terapeuta zwykle pyta
Konkrety różnią się między osobami i podejściami, ale zestaw jest zwykle podobny:
- Co się dzieje teraz. Nie musisz mieć na to nazwy. „Nie wiem, po prostu jest źle” to pełnoprawna odpowiedź i częsty początek.
- Od kiedy. Czy to tygodnie, miesiące, lata. Czy było coś, co to uruchomiło.
- Jak to wygląda w ciągu dnia. Sen, apetyt, koncentracja, praca, relacje.
- Co już próbowałeś. Wcześniejsza terapia, leki, rozmowy z lekarzem, własne sposoby.
- Kto jest wokół. Rodzina, przyjaciele, kto wie o tym, co się dzieje.
- Czego oczekujesz. Nawet jeśli odpowiedź brzmi „żeby przestało boleć”.
Pojawi się też zwykle pytanie o myśli o odebraniu sobie życia. To rutynowe pytanie, zadawane wszystkim, nie oznacza podejrzenia ani oceny. Terapeuta pyta, bo musi wiedzieć, czy sytuacja wymaga innego rodzaju wsparcia niż rozmowa raz w tygodniu.
Czego nie musisz robić
Nie musisz mieć przygotowanej opowieści. Chaotyczny początek jest normą, nie problemem.
Nie musisz zaczynać od dzieciństwa. Zaczynasz od tego, co dziś najbardziej uwiera. Reszta pojawia się sama, we własnym tempie.
Nie musisz płakać ani „się otworzyć”. Nikt tego nie egzekwuje.
Nie musisz mówić o rzeczach, na które nie jesteś gotowy. „Nie chcę o tym dzisiaj” jest w terapii pełnoprawnym zdaniem. Dobry terapeuta to uszanuje.
Poufność i jej granice
To warto omówić na pierwszym spotkaniu, a nie zakładać. Zasada jest taka, że to, co mówisz, zostaje między wami. Są od tego wyjątki i uczciwy terapeuta wymieni je z góry — zwykle chodzi o sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia Twojego lub cudzego, o krzywdę dziecka albo o nakaz sądowy.
Zapytaj też, jak przechowywane są notatki, jak długo, kto ma do nich dostęp i czy Twoje dane trafiają gdziekolwiek indziej. To nie jest nieufność — to Twoje prawo wynikające z UK GDPR.
Kontrakt — czyli o czym warto ustalić z góry
Zwykle na pierwszym albo drugim spotkaniu ustala się ramy współpracy:
- częstotliwość i długość sesji,
- koszt i sposób płatności,
- zasady odwoływania — ile godzin wcześniej, co przy późnym odwołaniu,
- sposób kontaktu między sesjami i czas odpowiedzi,
- co się dzieje przy urlopach po obu stronach,
- procedura skargi, jeśli coś pójdzie nie tak.
Ustalenie tego z góry oszczędza późniejszych nieporozumień i niezręczności wokół pieniędzy.
Sesja online — kilka rzeczy przygotować
Jeśli spotkanie odbywa się przez wideo, warto pomyśleć o nich zawczasu:
- Miejsce, w którym nikt nie wejdzie. Jeśli w domu nie ma takiego pokoju, część osób rozmawia z samochodu — to całkowicie akceptowalne rozwiązanie.
- Słuchawki. Zmieniają odbiór bardziej, niż się wydaje.
- Plan awaryjny. Ustal, co robicie, jeśli połączenie padnie — zwykle telefon.
- Kilka minut po sesji. Nie planuj spotkania służbowego dwie minuty później. Rozmowa czasem zostaje w człowieku na dłużej.
Co poczujesz po
Bywa różnie i wszystkie warianty są normalne. Część osób czuje ulgę, że wreszcie powiedziała to głośno. Część jest wyczerpana. Część ma poczucie, że „nic się nie wydarzyło” — bo spodziewali się przełomu, a była rozmowa.
Zdarza się też, że przez dzień lub dwa jest trudniej. Poruszenie tematów, które długo leżały nietknięte, potrafi zostawić niepokój. To nie znak, że terapia szkodzi — ale warto o tym powiedzieć na kolejnym spotkaniu.
Jak poznać, że to dobry wybór
Po jednej sesji nie da się tego ocenić w pełni, ale kilka sygnałów jest czytelnych już wtedy.
Dobry znak: masz poczucie, że zostałeś wysłuchany bez pośpiechu; terapeuta pytał, a nie od razu doradzał; potrafił zrozumiale opisać, jak pracuje; nie obiecywał rezultatu.
Zły znak: gwarancje wyleczenia; presja na wykupienie pakietu sesji; mówienie o sobie więcej niż o Tobie; lekceważenie kwestii poufności; zniechęcanie do kontaktu z lekarzem.
Wolno też po prostu nie poczuć kontaktu z konkretną osobą, mimo jej kwalifikacji. Powiedzenie tego i poszukanie kogoś innego nie jest niczyją porażką — jakość relacji jest w tej pracy jednym z najlepiej udokumentowanych czynników.
Zanim umówisz pierwszą sesję
Warto sprawdzić, czy osoba, do której idziesz, figuruje w brytyjskim rejestrze zawodowym. Opisałem to krok po kroku: jak sprawdzić kwalifikacje psychoterapeuty w Wielkiej Brytanii.
Jeśli zastanawiasz się nad kosztami, tu jest zestawienie: ile kosztuje psychoterapia po polsku w UK.
A jeśli potrzebujesz pomocy pilnie — zadzwoń pod 111 i wybierz opcję zdrowia psychicznego, w sytuacji zagrożenia życia pod 999, albo do Samarytan: 116 123, bezpłatnie, całą dobę.
O tym, jak wygląda praca ze mną, piszę na stronie terapia. Stawki znajdziesz w cenniku, a pierwsza piętnastominutowa rozmowa jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.